Chuyển đến nội dung chính
Quay về

Làm mẫu qua video (Video modeling): tuyệt chiêu dạy kỹ năng mới cho trẻ tự kỷ

4 tháng 6, 20265 phút đọc
VI · EN
Làm mẫu qua video (Video modeling): tuyệt chiêu dạy kỹ năng mới cho trẻ tự kỷ
Một trong những cách hiệu quả nhất để dạy trẻ tự kỷ một kỹ năng mới là cho trẻ xem cách thực hiện. Phương pháp "Làm mẫu qua Video" (Video Modeling) tận dụng thế mạnh học tập qua thị giác và sở thích xem màn hình của trẻ tự kỷ để hướng dẫn các em các kỹ năng xã hội, kỹ năng tự phục vụ và quy tắc ứng xử một cách dễ dàng ngay tại nhà.
Trẻ em có thể học được rất nhiều điều từ việc quan sát hành vi của cha mẹ, anh chị em hoặc bạn bè, nhưng trẻ tự kỷ thường cần được dạy cụ thể về những hành vi nào nên được bắt chước. Làm mẫu qua video xảy ra khi bạn ghi hình trước một người đang thực hiện đúng hành vi mục tiêu, sau đó cho trẻ xem lại.

Đây có thể là một lựa chọn tuyệt vời cho các trẻ có sở thích xem các chương trình truyền hình, phim ảnh, hoặc thích nhìn thấy chính mình trên màn hình (tivi, máy tính, máy tính bảng).


Để áp dụng làm mẫu qua video tại nhà, cha mẹ cần lưu ý:

1. Chọn người làm mẫu

Bất kỳ ai có thể thực hiện thao tác một cách chính xác và độc lập đều có thể đóng vai trò làm người mẫu trong video – bao gồm cả chính bản thân trẻ tự kỷ (tự làm mẫu). Cha mẹ, anh chị em trong nhà cũng là những diễn viên lý tưởng.


2. Đảm bảo sự chú ý

Hãy chắc chắn rằng con bạn đang chú ý và thực sự hứng thú với video. Trong lúc xem, cha mẹ hãy chỉ ra các bước hoặc đặc điểm quan trọng trong video để con ghi nhớ.


3. Tính tiện lợi và tiết kiệm

Hãy cố gắng tạo ra video có chất lượng tốt nhất có thể. Cần nhớ rằng, sau khoảng thời gian ban đầu bỏ ra để quay, video này sẽ trở thành một công cụ giảng dạy vô cùng dễ sử dụng, tiết kiệm cả chi phí và thời gian (vì cùng một đoạn video có thể được dùng đi dùng lại bất cứ lúc nào).


Ví dụ thực tế: Bé Henry (6 tuổi) gặp khó khăn lớn trong việc xếp hàng chờ đợi, bé thường đứng quá sát khiến các bạn khó chịu. Biết Henry rất thích xem các video trên YouTube, giáo viên đã dùng máy tính bảng quay lại cảnh các bạn học sinh khác đang xếp hàng đúng cách.

Henry được hướng dẫn xem video và rất thích thú. Giáo viên chỉ vào một bạn cụ thể trong video để Henry bắt chước theo. Henry đã thực hành việc xếp hàng giống hệt như các bạn trong video. Trong suốt tuần tiếp theo, trước giờ ăn hoặc giờ vào thư viện, giáo viên đều cho Henry xem lại video này. Chỉ sau vài ngày, Henry đã biết cách xếp hàng chờ đợi một cách phù hợp.



Sức mạnh của thời gian biểu bằng hình ảnh (Visual schedules) trong việc giảm ăn vạ ở trẻ

Tóm tắt (Summary):

Sự thay đổi đột ngột thường là nguyên nhân chính gây ra lo âu và bùng nổ hành vi ở trẻ tự kỷ.

Sử dụng thời gian biểu bằng hình ảnh (Visual Schedules) giúp trẻ đoán trước được điều gì sắp xảy ra, từ đó tăng tính tự lập và giảm thiểu những cơn ăn vạ (tantrums) hàng ngày tại nhà.

Nội dung bài viết (Content):

Trẻ em mắc phổ tự kỷ (ASD) sẽ xử lý và đối mặt với các quá trình chuyển tiếp (từ hoạt động này sang hoạt động khác) tốt hơn rất nhiều khi các em có thể dự đoán trước được điều gì sắp xảy ra. Điều này có thể được giải quyết dễ dàng thông qua việc sử dụng thời gian biểu.

Thời gian biểu đơn giản là việc xác định các hoạt động cần hoàn thành trong một khoảng thời gian nhất định và thứ tự thực hiện các hoạt động đó. Thời gian biểu có thể được sử dụng ở bất cứ đâu — ở nhà, lớp học, khi đi khám bác sĩ, hay khi đi chơi, áp dụng cho mọi hoạt động từ vui chơi, tương tác xã hội, tự chăm sóc bản thân cho đến làm việc nhà.

Cách thức áp dụng lịch trình hình ảnh hiệu quả cho trẻ:

  • Định dạng đa dạng: Cha mẹ có thể sử dụng hình ảnh (ảnh chụp thực tế hoặc hình vẽ Boardmaker®), chữ viết, các đồ vật 3D, hoặc thậm chí các ứng dụng trên thiết bị điện tử.
  • Dạy khái niệm "Đầu tiên, Sau đó": Thời gian biểu thường được dùng để dạy nguyên tắc "đầu tiên, sau đó" – chẳng hạn như, đầu tiên con làm xong việc nhà, sau đó con có thể xem tivi.
  • Tích hợp phần thưởng: Sau khi hoàn thành lịch trình, trẻ nên được tiếp cận với các hoạt động yêu thích. Cha mẹ có thể tăng dần số lượng nhiệm vụ con cần làm trước khi cho con phần thưởng.
  • Thao tác vật lý: Đặt hình ảnh lên bảng ngay tại thời điểm diễn ra hoạt động; chỉ vào hình ảnh ngay trước khi bắt đầu; gỡ hình ảnh xuống khi hoạt động đã xong; và đặt hình ảnh đó vào một chiếc hộp/giỏ "đã hoàn thành".

Ví dụ thực tế: Carly đang học cách tự chuẩn bị đồ ăn nhẹ mang đến trường, nhưng cô bé thường xuyên quên các bước. Mẹ và chuyên viên hành vi đã tạo ra một thời gian biểu bằng hình ảnh để giúp Carly tự lập. Lịch trình gồm các bước: Lấy đồ ăn nhẹ -> Lấy muỗng múc -> Lấy túi -> Múc hai muỗng -> Cho vào cặp sách -> Dọn dẹp. Lịch trình kết hợp cả hình ảnh và chữ viết vì Carly có thể đọc được một số từ đơn giản. Sau khi được mẹ làm mẫu cách dùng lịch trình, Carly đã có thể tự chuẩn bị đồ ăn nhẹ mà không cần người lớn phải nhắc nhở.


Danh sách Thẻ (Tags list): #ThoiGianBieuHinhAnh #VisualSchedules #TreTuKy #GiamAnVa #KiemSoatHanhVi #TuLapTaiNha #CanThiepTuKy